ტარტუ და ‘ხე შემეცნებისა’, II

2010 წელი, აპრილის რომელიღაც ბოლო წვიმიანი შუადღე, თბილისი. ჭავჭავაძის პროსპექტზე, ავრორას შენობის წინ ერთ-ერთ თაღში ვუხვევ, ვჩერდები და უნივერსიტეტის III კორპუსის წინ ავარიულ ფასადებს ქვევიდან შევცქერი. ‘კარგად უყურე, მათი ხედების ხილვა კიდევ დიდხანს მოგიწევს’ – გონებაში ვეუბნები საკუთარ თავს. მანამდე სულ ხუთიოდე წუთის წინ დავტოვე ოთახი, სადაც ხანგრძლივი კონკურსის საბოლოო ეტაპი – გასაუბრება – წყვეტდა ტარტუში წამსვლელთა ვინაობას. დიდხანს ვფიქრობდი ამ დღეზე და საბოლოოდ მოვიქეცი იმის საპირისპიროდ, რაც მომეთხოვებოდა. ვსაუბრობდი ხმადაბლა, დასმულ კითხვებს ვპასუხობდი უაღრესად ლაკონიურად, მზერა გაშტერებული მქონდა მაგიდის ერთ-ერთ ფეხზე, სახეზე ალბათ ამოკითხავდით, რომ იმ ოთახიდან რაც შეიძლება მალე მინდოდა გასვლა. ტარტუსთვის ცხოვრებაში პირველად და უკანასკნელად დავწერე სამოტივაციო წერილი. იმ გრაფაში, სადაც პრიორიტეტული უცხოური სასწავლებლები უნდა აღმენიშნა, ყველგან ჩავწერე ტარტუ. უკვე მერამდენედ ვიმოქმედე პრინციპით ‘ან ყველაფერი, ან არაფერი’ და კინტოურად შევაგდე ქუდი ყაბახზე. საბოლოოდ კი იმ წვიმიან ამინდში შემრჩა ფიქრი – ‘ხომ შეიძლება ხუთი წუთით მაინც თავი მოგეჩვენა ცოტათი ამბიციურად?’

ამბავი, რომ უცხოეთის სასწავლებელში სწავლის გაგრძელებაზე მრავალ ასეულ სტუდენტთან ერთად შემქონდა განაცხადი, ოჯახშიც არ მითქვამს. ის კი იცოდნენ, რომ ტარტუზე ყოველთვის ვფიქრობდი და ამას იწონებდნენ ჩემგან. გუშინდელივით მახსოვს ის წუთი, როდესაც ჩემდა გასაკვირად ამორჩევის შესახებ მამცნეს – იმ წუთას მე კ2-ის პიკზე მქონდა ფეხი დადგმული მწვერვალზე აუსვლელად, ელ კლასიკოში უკანასკნელ წუთას გადამწყვეტი გოლი მქონდა გატანილი ულამაზესი მაკრატელათი და ცეცხლოვან ინჩასებს მაისურს ვესვროდი, დროტნინგჰოლმის სასახლეში შემაღლებული ტრიბუნისკენ მტკიცე ნაბიჯით მქუხარე აპლოდისმენტების ფონზე სანობელო სიტყვის წარმოსათქმელად მივემართებოდი, თითქოს ჯო დი მაჯიო ვიყავი ბეისბოლის წესების არცოდნით და მე ვუყვარდი ყველაზე ლამაზ ქალს მსოფლიოში. მამაჩემის დასმულ კითხვას ‘ახლა რას აპირებ? ისევ ხომ არ იკვლევ?’ მე ვუპასუხებდი – ‘ახლა ტარტუში მივდივარ’,  ეს პასუხი ორივეს თანაბრად გვეამებოდა და იმ მომენტში მხოლოდ ჩვენს შორის გაბმულ წრფივ ძაფს ვერავინ დაინახავდა. ყველაზე მთავარი მაინც ის იყო, რომ მე მიბრუნდებოდა ცხენზე ამხედრების შეგრძნება, მესამე წიგნის გამოცემის შემდეგ დიდი ხნით დაკარგული.

2011 წელი, იანვრის საოცრად თბილი საღამო, პრაღა. კარლის ხიდს უკვე მერამდენედ ვკვეთ და თავი მგონია ყველაზე მარტოსული არსება ამქვეყნად. უკვე მოვლილი მაქვს ევროპის ათზე მეტი დედაქალაქი, განურჩევლად ყველა მათგანი ლამაზი ქალივით თანაბრად მიყვარს და მათ თან დავატარებ. თუმცა კი არცერთი მათგანი არ ყოფილა ადამიანზე უფრო საინტერესო, რადგან ამ უკანასკნელს ქალაქისგან განსხვავებით ბოლომდე ვერასოდეს შეისწავლი. იტალიანო? ესპანიოლ? – დანაბარებივით მესმის ბრიუსელელი ტაქსისტისგან, ვენელი რკინიგზის მუშისგან, პრაღელი მუზეუმის თანამშრომლისგან. ამ ხნის განმავლობაში მოგზაურობა მექცა იმ ნარკოტიკად, რომელიც წუთიერ სიამოვნებას მიხანგრძლივებდა და ყველა დანარჩენს მავიწყებდა. სამწუხაროდ, ამგვარ ნარკოტიკს ყველაზე ხშირად ახასიათებს უკუჩვენება. ზუსტად იმ მომენტში, როდესაც თოფისწამლის აღმოსავლეთ კარიბჭიდან კარლის ხიდს შევუყვები, ქუჩის ჯაზ-მუსიკოსები სახელდახელო ვარიაციებს იწყებენ. მახსენდება ძველი ბებერი ჯაზის სიყვარული, ასე უეცრად რომ მივაგდე, თითქოს რამეში ყოფილიყოს დამნაშავე. ეს ჯიუტი გონებაა, ხანდახან რომ ატრიალებს ფირფიტას  და ელინგტონის რომელიმე ძველ მელოდიას სხვების უჩუმრად ვღიღინებ, როცა არავინ მიყურებს – “It don’t mean a thing if it ain’t got that swing”. ხიდის სადღაც შუაწელს მეარღნე მორის ჟარის უკვდავ ‘ლარას თემის’ პირველ აკორდებს იწყებს, ამ მელოდიაზე იმ დღეებში ვფიქრობდი და თავი ‘ექიმ ჟივაგოს’ პერსონაჟი მეგონა. ხიდის ბოლოს ‘ლარას ვალსის’ მინავლებულ ჰანგებს იქვე გრამ-ფირფიტაზე შესრულებული შტრაუსის დაუვიწყარი ‘დუნაის ცისფერ ტალღებზე’ ცვლის. ენა ჩამივარდა, შემდეგ დღეებში ხომ ვენას უნდა ვწვეოდი. გნებავთ დამცინეთ, მაგრამ მჯერა, რომ იმ ხიდზე სამი დრო გავიარე. ამის მერე აღარ ვფიქრობ, რომ მარტოს მივლია.

გავიზარდე მთელი ამ ხნის მანძილზე, მაგრამ ლეგენდების და მითების ბავშვური გულუბრყვილობით ჯერ კიდევ მწამს. ჩემს გარდა ვინ დაიჯერებს, რომ პენელოპე დაიცდიდა მთელი ამ ოდისეის შემდეგ. ოდისევსით მოხიბლულს, პიგმალიონის არსებობა მიმავიწყდა. ქვეცნობიერმა თავად გამოძერწა ქალი და მას ის თვისებები მიაწერა, რაც რეალურს არ გააჩნდა. იქნებ აღასფერივით მუდმივი ხეტიალი მიწერია, აქედან ხომ უკვე ვზვერავ შორეულ სამარყანდს და სამოგზაურო გეგმებს ვაწყობ.

მე ვარ ირაკლი გუნია და რაც არ უნდა დამცირებულად ვიგრძნო თავი, კვლავაც მეამაყება ამის თქმის. ყველაზე მეტად ის მახარებს, რომ მცირე ხანში ჭიქა ღვინოს დავლევ სამეგრელოში ბაბუაჩემთან, ამდენი ხანი რომ ელოდება ჩემს ჩამოსვლას. ჩემმა დიდმა ბაბუამ (ბაბუაჩემის მამამ), ჩოხოსანმა აზნაურიშვილმა კონსტანტინე გუნიამ ცხოვრებაში ორი მსოფლიო ომი იხილა, როდესაც არცერთი არ უწევდა.  პირველად 16 წლის წავიდა, იმპერატორის უწყების მოსვლის შემდეგ ატირებული უფროსი ძმა რომ  დაინახა, მეორედ უკვე წვრილ-შვილის პატრონი, უფროსი ვაჟის ხვედრის გასაზიარებლად. როგორ მინდა მჯეროდეს, რომ კოსტას არ შერცხვებოდა ჩემნაირი შვილთაშვილის.

2011 წელი, ტარტუ, დღე უკანასკნელი. ბოლოჯერ ვუვლი წრეს იმ ხეს და ანგელოზების ხიდზე სუნთქვაშეკრული კვლავ ერთ ოცნებაზე ვფიქრობ.

ჩამოვქვეითდი.